Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS) και Υπογονιμότητα:
Σχέση, Διάγνωση και Θεραπευτική Αντιμετώπιση
Το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS) είναι η πιο συχνή ενδοκρινική διαταραχή σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, επηρεάζοντας περίπου το 8–13% του πληθυσμού. Συχνά αποτελεί αιτία ανωορρηξίας και υπογονιμότητας, αλλά με έγκαιρη διάγνωση και σωστή θεραπεία, οι περισσότερες γυναίκες μπορούν να επιτύχουν κύηση.
-Πώς σχετίζεται το PCOS με την υπογονιμότητα;
Η υπογονιμότητα στο PCOS οφείλεται κυρίως:
- Σε ανωορρηξία ή αραιή ωορρηξία
- Στην ορμονική ανισορροπία (υπερανδρογοναιμία, αντίσταση στην ινσουλίνη)
- Στην παθολογική λειτουργία του ενδομητρίου
- Σε κακή ποιότητα ωαρίων και δυσκολία στον φυσιολογικό κύκλο ανάπτυξης ωοθυλακίων
-Αιτιολογία:
Η ακριβής αιτιολογία του PCOS παραμένει άγνωστη, ωστόσο περιλαμβάνει:
- Γενετικούς και επιγενετικούς παράγοντες
- Ινσουλινοαντίσταση και υπερινσουλιναιμία, που οδηγούν σε αυξημένη παραγωγή ανδρογόνων
- Διαταραχές του άξονα υποθάλαμος-υπόφυση-ωοθήκη
- Περιβαλλοντικοί παράγοντες και τρόπος ζωής
–Συμπτώματα:
- Ακανόνιστος κύκλος ή αμηνόρροια
- Αυξημένη τριχοφυΐα (υπερτρίχωση), ακμή, λιπαρότητα
- Αύξηση βάρους ή δυσκολία στη ρύθμισή του
- Πολυκυστική μορφολογία ωοθηκών στο υπερηχογράφημα
- Δυσκολία σύλληψης
-Διάγνωση:
Βασίζεται στα κριτήρια Ρότερνταμ (2003) – απαιτούνται τουλάχιστον δύο από τα τρία:
- Ανωορρηξία ή ολιγοωορρηξία
- Κλινικά ή/και βιοχημικά σημεία υπερανδρογοναιμίας
- Πολυκυστικές ωοθήκες στο υπερηχογράφημα
Απαραίτητος ο αποκλεισμός άλλων διαταραχών (π.χ. συγγενής υπερπλασία επινεφριδίων, προλακτινώμα, θυρεοειδοπάθεια).
-Θεραπευτικές Επιλογές:
Η αντιμετώπιση της υπογονιμότητας σε γυναίκες με PCOS είναι σταδιακή:
1.Αλλαγές στον τρόπο ζωής
- Απώλεια βάρους (ακόμη και 5–10%) μπορεί να επαναφέρει την ωορρηξία
- Άσκηση, υγιεινή διατροφή, μείωση στρες
2. Φαρμακευτική ωοθυλακιορρηξία
- Letrozole (αναστολέας αρωματάσης) – πρώτη γραμμή φαρμακευτικής πρόκλησης ωορρηξίας
- Clomiphene citrate
- Μετφορμίνη (ειδικά σε γυναίκες με ινσουλινοαντίσταση ή διαβήτη)
3. Ενδομητρική Σπερματέγχυση (IUI)
- Σε συνδυασμό με πρόκληση ωορρηξίας όταν υπάρχει καλή ωοθηκική ανταπόκριση.
4. Εξωσωματική Γονιμοποίηση (IVF)
- Σε αποτυχία απλών μεθόδων ή παρουσία και άλλων παραγόντων υπογονιμότητας.
5. Λαπαροσκοπική διάτρηση ωοθηκών (ovarian drilling)
- Σε ανθεκτικές μορφές PCOS, όταν δεν υπάρχει απόκριση σε φαρμακευτική αγωγή.
-Συμπεράσματα:
Το PCOS είναι μια πολυπαραγοντική και συχνά αναστρέψιμη αιτία υπογονιμότητας. Με την κατάλληλη ιατρική καθοδήγηση και θεραπεία, η πλειοψηφία των γυναικών με PCOS μπορεί να επιτύχει φυσική ή υποβοηθούμενη σύλληψη.
-Βιβλιογραφία:
- Teede, H.J., et al. (2018). International evidence-based guideline for the assessment and management of polycystic ovary syndrome 2018. Human Reproduction, 33(9), 1602–1618.
- Legro, R.S., et al. (2014). Letrozole versus clomiphene for infertility in the polycystic ovary syndrome. New England Journal of Medicine, 371(2), 119–129.
- Azziz, R., et al. (2016). Polycystic ovary syndrome. Nature Reviews Disease Primers, 2, 16057.
- Fauser, B.C., et al. (2012). Consensus on women’s health aspects of polycystic ovary syndrome (PCOS): the Amsterdam ESHRE/ASRM-Sponsored 3rd PCOS Consensus Workshop Group. Fertility and Sterility, 97(1), 28–38.e25.
- Rotterdam ESHRE/ASRM-Sponsored PCOS Consensus Workshop Group (2004). Revised 2003 consensus on diagnostic criteria and long-term health risks related to polycystic ovary syndrome (PCOS). Fertility and Sterility, 81(1), 19–25.
